Nazofarenks (Geniz) Kanseri Nedir?

Bu sayfa bir doktor tarafından değil, bu hastalığı geçirmiş bir hasta tarafından, güvenilir kaynaklardan derlenerek sade bir dille hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez; belirtileriniz varsa mutlaka bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurun.

Nazofarenks neresidir?

Nazofarenks, halk arasında geniz dediğimiz bölgedir: burun boşluğunun hemen arkasında, yumuşak damağın üstünde ve kafa tabanının altında yer alan küçük bir boşluktur. Kulaklara giden Östaki boruları da bu bölgeye açılır. Gözle görülmeyen, dışarıdan elle muayene edilemeyen bir yer olduğu için buradaki tümörler geç fark edilebilir. Benim hikâyemde de olduğu gibi, ilk belirti çok farklı bir organdan (gözden) gelebilir.

Nazofarenks kanseri nedir?

Nazofarenks kanseri (tıbbi adıyla nazofarenks karsinomu), bu bölgeyi döşeyen hücrelerden başlayan bir baş-boyun kanseri türüdür. Diğer baş-boyun kanserlerinden farklı olarak Epstein-Barr virüsü (EBV) ile güçlü bir ilişkisi vardır ve cerrahiden çok radyoterapiye çok iyi cevap verir. Türkiye'de nadir görülür; Güney Çin, Güneydoğu Asya ve Kuzey Afrika'da çok daha sıktır. Erkeklerde kadınlara göre iki–üç kat daha fazla görülür ve sıklıkla 40–60 yaş arasında ortaya çıkar.

Nazofarenks kanseri belirtileri

Belirtiler sinsi başlar ve çoğu zaman sinüzit, alerji ya da orta kulak iltihabı sanılır. Sık görülen belirtiler:

• Boyunda ağrısız şişlik (en sık ilk belirti; büyümüş lenf bezi)
• Özellikle tek taraflı, geçmeyen burun tıkanıklığı
• Burun kanaması ya da kanlı geniz akıntısı
• Tek kulakta dolgunluk, çınlama veya işitme azalması (Östaki borusunun tıkanması nedeniyle)
• İnatçı baş ağrısı
• Çift görme, yüzde uyuşma ya da göz hareketlerinde kısıtlılık (tümörün kafa tabanındaki sinirlere baskısı; benim ilk ve tek belirtim buydu)

Bu belirtilerden biri üç haftadan uzun sürüyorsa, özellikle tek taraflıysa, bir KBB uzmanının genizi endoskopla görmesi gerekir.

Risk faktörleri

• Epstein-Barr virüsü (EBV) enfeksiyonu
• Ailede nazofarenks kanseri öyküsü
• Sigara ve alkol
• Uzun süre tuzlanmış balık ve tütsülenmiş gıda tüketimi
• Uzun süreli odun dumanı veya bazı endüstriyel tozlara maruz kalma

Önemli not: Hiçbir risk faktörü olmayan insanlarda da görülebilir. Ben 40 yaşına kadar hastanelerde çalışmış, hiç hastalık geçirmemiş biriydim.

Tanı nasıl konulur?

KBB uzmanı burundan ince bir kamera (nazofaringoskop) ile genizi doğrudan görür. Şüpheli bir alan varsa küçük bir parça alınır (biyopsi) ve patolojide incelenir. Kesin tanı yalnızca patoloji ile konur. Hastalığın yayılımını görmek için MR, gerektiğinde BT ve PET-BT çekilir; kanda EBV DNA düzeyine bakılabilir. Benim örneğimde ilk patoloji "temiz" çıkmış, ikinci bir merkezde yapılan inceleme tanıyı koymuştu. Şüphe devam ediyorsa ikinci görüş almak hayat kurtarır.

Tedavi nasıl yapılır?

Nazofarenks kanserinin ana tedavisi radyoterapidir. Bugün kullanılan yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) teknikleri, çevre dokuları eskiye göre çok daha iyi korur. Tümör büyükse ya da lenf bezlerine yayılmışsa radyoterapiyle birlikte kemoterapi (genellikle sisplatin) uygulanır; bazı hastalarda radyoterapiden önce birkaç kür kemoterapi verilir. Radyoterapi genellikle hafta içi her gün, yaklaşık 6–7 hafta sürer. Cerrahi, bu kanserde nadiren ve çoğunlukla nüks durumlarında kullanılır. Tekrarlayan ya da yayılmış hastalıkta immünoterapi (bağışıklık sistemini harekete geçiren ilaçlar) gibi yeni seçenekler de artık kullanılmaktadır.

Tedavinin yan etkileri

Radyoterapi bölgesi ağız, boğaz ve tükürük bezlerini kapsadığı için sık görülen yan etkiler: ağız kuruluğu, ağız ve boğazda yaralar (mukozit), tat değişikliği, yutma güçlüğü, boyun cildinde kızarıklık, ses kısıklığı, yorgunluk ve iştahsızlık. Kemoterapi bulantı, kusma, saç dökülmesi ve kan değerlerinde düşmeye yol açabilir. Radyoterapi öncesi diş hekimi kontrolü mutlaka yapılmalıdır. Bu dönemde beslenme en önemli konudur; gerekirse diyetisyen desteği alınmalı, yemek yemek zorlaştığında beslenme tüpü seçeneği doktorla konuşulmalıdır.

Nazofarenks kanseri iyileşir mi?

Bu kanser, radyoterapiye en iyi cevap veren kanserlerden biridir. Erken evrelerde tedaviyle tam iyileşme oranı yüksektir; ileri evrelerde bile kemoradyoterapi ile iyi sonuçlar alınmaktadır. Tedavi sonrasında düzenli kontroller (muayene, MR, gerektiğinde EBV DNA takibi) yıllarca sürer. Ben 2016'da tedavi oldum ve 2026 itibarıyla sağlıklıyım. Bu hikâyeyi de tam bu yüzden yazdım: Tanıyı yeni alan biri, korkunun içinde umut olduğunu bilsin diye.